झापा मेचीनगर नगरपालिका वडा नम्बर ८ स्थित आदर्श माध्यमिक विद्यालयकि शिक्षिका हुन प्रतिमा चापागाईँ । २०७८ सालको दशैँ छेकदेखि नै उनको देब्रे हात दुख्न थाल्यो । उनले दुखाईको सामान्य उपचार बाहेक अरु केहि गराइन्न । कहिले दुख्ने कहिले छाड्ने भएपछि उनले सामान्य होला भनेर ६ महिनासम्म त खासै वास्ता गरिनन् । लामो समयसम्मपनि दुख्न नछाडेपछि क्यान्सरको आशंकामा बिर्तामोडस्थित पूर्वाञ्चल क्यान्सर अस्पतालमा गइन् । आफ्नी आमा र सानी आमा दुवैजनालाई स्तन क्यान्सर भएका कारण केहि बर्षदेखि वंशाणुगत हुन सक्ने आशंकामा उनले स्तन क्यान्सर पत्ता लगाउने म्यामोग्राम गराउँदै आएकि थिइन् । यस पटकपनि म्यामोग्राम गराइन् तर रिपोर्ट सामान्य आएपछि उनी केहि ढुक्क भइन् ।

रिपोर्ट सामान्य आएपनि उनको मनमा आशंका भने रहिरह्यो, त्यसको एक हप्तापछि उनी काठमाण्डौको ह्याम्स अस्पताल गइन् । फागुन २२ गते डाक्टरको परामर्श अनुसार अल्ट्रासाउण्ड र एफएनएसी जाँच गराइन् । रिपोर्ट शंकास्पद आयो । उनी थप जाँचका लागि भक्तपुर क्यान्सर अस्पताल गइन् । त्यहाँ बायोप्सी जाँच गराइन् करिब २ हप्तापछि रिपोर्ट आयो । रिपोर्टमा स्तन क्यान्सर भएको पुष्टि भयो । लामो समय रिपोर्टको लागि कुर्नु परेकाले त्यहि बिचमा क्यान्सर पुष्टि भएपनि केहि हुन्न भनेर पारिवारिक र मानसिक रुपमा आफू तयार भइसकेका कारण पोजेटिभ रिपोर्ट आएपनि खासै तनाव नभएको उनी बताउँछिन् । श्रीमानको सकारात्मक सोँच र पूर्ण साथले आफू मानसिक रुपमा क्यान्सर परास्त गर्न तयार भएको उनको भनाई छ ।

‘डराएर र आत्तिएर समस्याको समाधान हुँदैन, समस्याभन्दा समाधान तिर फोकस हुनुपर्छ भन्ने लाग्यो,’ उनले भनिन्, ‘पहिलादेखि नै योगध्यान र मेडिटेसन गर्ने गरेका कारणपनि आफुले आफुलाई सम्हाल्न गाह्रो भएन ।’ सकारात्मक सोँच र मेडिटेसनले यो केहि होइन भन्ने तर्फ आफूलाई मोडेको उनी बताउँछिन् ।

उनका श्रीमान् खिवराज दाहाल यस अघि नै दुई जना परिवारका सदस्यलाई क्यान्सर हुँदा उपचारमा सामेल भएका कारण यसको विधी र प्रक्रियाका बारेमा पूर्ण जानकार थिए । कक्षा १२ र कक्षा ६ मा अध्ययनरत दुई छोराहरुको मेचीनगरस्थित कोठामा व्यवस्थापन गरेपछि उनीहरु अपरेशन गराउने तर्फ लागे । चैत्र २२ गते भक्तपुर क्यान्सर अस्पतालमा उनको सफल शल्यक्रिया भयो । उनमा भएको पूर्ण आत्मविश्वास, रोगप्रतिरोधात्मक क्षमता र सकारात्मक सोँचका कारण जम्मा चार साइकलमात्र केमोथेरापी डाक्टरले लेखिदिएको श्रीमान दाहालले बताए । एक महिनाको आरामपछि वैशाख तेस्रो हप्ता उनको पहिलो केमोथेरापी भयो । पहिलो पटक केमोथेरापी दिँदा भने उनलाई केहि असहज महशुस भएको बताइन् । ललितपुरको इमाडोलस्थित दाजुको कोठामा बसेर उपचार गराइरहेका उनीहरु पहिलो केमोथेरापी सकेर कोठा फर्कन ट्याक्सी खोज्न जान लागेका श्रीमानलाई रोक्दै गाडी चढ्ने ठाउँसम्म हिडेरै जाउँ, त्यहाँ लालमोहन खाएर जाउँला न भन्दा श्रीमान छक्क परेको बताउँछन् ।

तीन हप्ताको अन्तरालमा दोस्रो केमोथेरापी गराएपश्चात उनीहरु मेचीनगर नै फर्किए । आमालाई कस्तो भयो होला भनेर छोराहरु चिन्तित भए होलान्, जहाँभएपनि बस्नु नै हो भनेर यतै आएको चापागाईँले बताइन् । चार वटै केमोथेरापी सकेर आएपछि उनी केहि दिन विद्यालयमा हाजिर समेत भइन् । विरामी भएका कारण विद्यालयले उनलाई सुविधास्वरुप पढाउन नलगाएपनि नियमित विद्यालयमा हाजिर भएको उनले बताइन् ।

विद्यालयका प्रधानाध्याक कृष्ण पुरीले चापागाईँमा क्यान्सर लागेको महशुस नै नभएको बताउँछन् । ‘मैले त्यत्तिको कन्फिडेन्स भएको मान्छे त देखेकै थिइँन,’ उनले भने,‘कक्षा लिन्छु भन्दै हुनुहुन्थ्यो तर संक्रमण होला भनेर हामीले कक्षा चाँहि नलिनुस भन्यौँ ।’ चापागाईँको पढाइ समेत राम्रो रहेको प्रधानाध्यापक पुरीले बताए । उच्च मनोबलका कारण चापागाईँले सहजै रोगसँग लड्न सकेको पुरी बताउँछन् ।

२०३३ सालमा जन्मिएकी चापागाईँ इलामको जितपुरमा हुर्किएकी हुन् । २०६० सालदेखि शिक्षण पेशामा आबद्ध उनले इलामको लोक्साङस्थित पूर्णस्मारक प्राविबाट करिअर शुरु गरेकी हुन् । २०६२ सालदेखि इलाम नगरपालिकास्थित सत्यनारायण प्राविमा १२ बर्षसम्म पढाइन् । उनी २०७४ सालमा प्रावि द्वितीयमा लिखित बढुवा भएकी छिन् । २०७४ देखि २०७६ सम्म इलाम नगरपालिका ४ स्थित सिद्धेश्वरी आधारभूत विद्यालयमा पढाएकी उनी त्यसयता झापाको मेचीनगरस्थित आदर्श माविमा कार्यरत छिन् । दुई छोरा र श्रीमानका साथ उनी विद्यालय नजिकै भाडामा बस्दै आएकी छिन् । उनी पवित्रा–भेषराज खतिवडा स्मृति उत्कृष्ट शिक्षक २०७८ बाट पुरस्कृत समेत भएकि छिन् ।

केमोथेरापी सकिएर एक महिना विद्यालयमा हाजिर भएकी उनको साउन ३० गतेदेखि रेडियोथेरापी छ । रेडियोथेरापीको अघिल्लो दिनसम्मपनि विद्यालयमा हाजिर भएकी चापागाईँ विद्यार्थीहरुसँग कुरा गर्दा रोग लागेको नै बिर्सने बताउँछिन् । घरपरिवारको माया र पूर्ण साथका कारण आफू बिरामी भएको भन्ने नै नलाग्ने उनको भनाई छ ।

साउन ३० गतेदेखि हप्ताको पाँच दिनका दरले १९ पटक रेडियोथोरापी सकेपछि आफू पुनः विद्यालयमा फर्कने र कक्षा लिने चापागाईँले बताइन् । उपचार कै बिचमा उनले स्नातकोत्तर तहको परीक्षासमेत लेखेकी छिन् ।